Referans - Yarının Habercisi | Gates, şirketleri Robin Hood olmaya çağırdı

Bu yıl Microsoft'u bırakıp emekliliğe soyunan Bill Gates, giderayak ortaya attığı 'yaratıcı kapitalizm' kavramıyla iş dünyasını heyecanlandırdı. 'Kapitalizm fakirlere de hizmet etmeli' diyen Gates, bu yeni sistemin dünyadaki eşitsizliklere de çözüm olacağını belirtiyor.

Microsoft Başkanı Bill Gates, Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda perşembe akşamı yaptığı konuşmada "yaratıcı kapitalizm" kavramını ortaya attı. "21. Yüzyılda Kapitalizme Yeni Yaklaşımlar" konulu oturumda yeni kapitalizm tanımını görücüye çıkaran Gates'e göre yaratıcı kapitalizm hem kâr yaratacak hem de dünyadaki eşitsizliklere çözüm olacak bir sistem. "Kapitalizmin zengin insanlara olduğu kadar yoksul insanlara da hizmet etmesinin bir yolunu bulmalıyız. Ben bunu 'Yaratıcı Kapitalizm' olarak adlandırıyorum" diyen Gates, şirketlere, refah içinde olan insanlara hizmet eden kapitalizmi fakirlere de hizmet eder hale getirme çağrısı yaptı. Bill Gates, kısa dönemli kârlar beklemeden büyük şirketleri bu göreve davet etti ve dünyadaki eşitsizlikleri yumuşatmak için şirketlerin ve sivil toplum örgütlerinin birlikte çalıştıkları bir yaratıcı kapitalizme ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Microsoft Başkanı, "Kârın olmadığı piyasalarda tanınmak önemlidir. Kâr edilebilen yerlerde ise tanınmak artı değer getirir" ifadelerini kullandı.

Hedef 1 milyar insan

Gates'in 'yaratıcı kapitalizm'i günde 1 dolardan az gelire sahip 1 milyar yoksul insanı ilgilendiriyor. Dünyanın en zengin insanları arasında yer alan Microsoft Başkanı, kapitalizmin temel ilkelerini gözardı etmediğini belirtti, ancak piyasa güçlerinin, teknoloji ve sağlıktaki gelişmelerle geride kalanların ihtiyaçlarına da cevap vermesi için daha iyi kullanılması gerektiğini söyledi. 'Yaratıcı Kapitalizm' kavramını benimseyen şirketlere hükümetlerin destek vermesini de isteyen Gates 21'inci yüzyıl kapitalizminin piyasa güçlerinden yarar sağlayamayan kişilerin hayatlarını da geliştirmek zorunda olduğunun altını çizdi.

Gates'e göre kapitalizmin ardındaki bencillik bazı yeni fikir ve icatların oluşmasına katkıda bulundu ama bu fikir ve icatları tüm insanların yararına kullanmak sistemin uyumlaştırılmasını gerektiriyor. Dünyada yaşayan fakir insanların yaşam koşullarını iyileştirmek, şirketleri dünyadaki fakir insanlara erişilebilir fiyatlarla katma değeri yüksek ürünler satarak daha fazla para kazanmaya teşvik edebilir. Gates, çokuluslu şirketlerin tepe yöneticilerini bu işe yöneltmelerini istedi ve "Böyle bir katkı para vermekten ya da çalışanlarınıza hayır işlerinde yer almaları için serbest zaman tanımaktan çok daha güçlü bir etkiye sahip olabilir. Çünkü bu şekilde, şirketinizin en iyi yaptığı işi kullanmış olacaksınız" dedi.

'Kendi yaptığını söylüyor'

Ancak Referans'a konuşan Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Taner Berksoy Gates'in 'yaratıcı kapitalizm' girişiminin sonuçları konusunda çok da iyimser değil. Berksoy, 'Fakirlik sistemden kaynaklanır ve kapitalist sistemin içinden ürer. Sistemik bir şeyi sistem içinde çözmek çok da olanaklı değil. Kapitalizmi bu tür girişimlerle dengelemek bugüne kadar mümkün olmamıştır" şeklinde yorumladı. İktisadi Araştırmalar Vakfı Başkanı Prof. Dr. Ahmet İncekara ise kapitalizmin zaman içinde belirli dönemlerde evrildiğine, evrilemezse yıkılmasının söz konusu olduğuna dikkat çekiyor. Prof. İncekara, "Bill Gates'in ortaya attığı kavram sadece kapitalizme yeni bir açılım getiriyor. Aslında Gates kendi yaptığını başkasına söylüyor. Şimdi vakıf kurdu, tüm dünyadaki yoksullara yardım etmeyi amaçlıyor. Şimdi diğer şirketleri de bu yönde hareket etmeye çağırıyor" şeklinde konuşuyor.

Tarıma 306 milyon $

Bundan 2 yıl önce U2 grubunun solisti Bono ile Kırmızı kampanyayı başlatan Gates, Converse, Gap ve Armani'nin destekleriyle Afrika'da fakirlik ve AIDS'le savaşan bir fona yardım aktarmıştı. Bu yıl da Gates Davos'ta Bill ve Melinda Gates Vakfı adına Asya ve Afrika'da tarım sektörüne 306 milyon dolarlık yardım yapacağını açıkladı. Microsoft'un kurucusu ve başkanı Gates, eşiyle birlikte kurduğu vakfın Asya ve Afrika'da tarım sektörüne yapacağı yardımın toprağın ıslahı, süt ve kahve üretimi ve sulama alanlarında kullanılacağını açıkladı. Gates, "Ekonomik kalkınmayı başarmış ülkelere bakarsanız, petrol üreticileri hariç hepsinin tarımı temel unsur haline getirdiğini görürsünüz" dedi. Bill ve Melinda Gates Vakfı, bugüne kadar yüzlerce milyon dolarlık insani yardımlarda bulunmasıyla tanınıyor.

İst. Üni. İkt. Fak. Öğretim Üyesi Prof. Dr. Türkel Minibaş: Gates krizin paniğini önleme peşinde

Gates'in ortaya attığı fikir yeni değil. Ama, kriz dönemlerinde krizin boyutları değiştikçe önlemler de değişir. Kapitalizmin bu dönemlerde ne kadar yaratıcı olacağı kriz sona ermeden belli olmaz. Ama her krizden kapitalizm kendisini yenileyerek çıkar. Gates giderek hizmet sektörünün dünyada egemen olacağını, istihdama gerek kalmadan kaynakların daha minimalist kullanımının sağlanacağını söylüyor. Gates'in 'yaratıcı kapitalizm' tanımı herkesin çıkarını maksimize etmesi üzerine kuruludur. Zenginler krizde oldukları için kısa dönemde fakirlere katkıda bulunmaları beklenemez. Ortada iyimserlik rüzgarı estirmek için yaptı bence. Fakir ülkelere yapacağınız yardımın kaynağını yaratmak lazım. Gelişmiş ülkelerin orada kullanılmayan kaynaklar üzerinden yatırım yapması gerekiyor. Gates'in söylediği göründüğü kadar olumlu değil. Afrika'daki elmas madeni ya da su kaynağını işletecek ama bir yandan da çocukları bilgisayarla eğitecek çocukları. Ben çok iyimser yaklaşmıyorum. Gates kriz döneminde dünyada iyimser rüzgarlar estirmeyi amaçlıyor. Ben bu hareketi paniği önlemek için yapılmış, vicdan temizleme olarak görüyorum.