Referans - Yarının Habercisi | OECD ülkelerinde telekomünikasyon büyüyor, Türkiye arkadan koşuyor

OECD son raporunda 30 ülkeyi kapsayan raporunda telekomünikasyon sektörünü masaya yatırdı. 1 trilyon dolara ulaşan pazarda yaşanan gelişmelere Türkiye geriden katılıyor. En düşük kişi başına mobil geliri de en pahalı internet bağlatısı da Türkiye'de.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) yayınladığı "OECD Communications Outlook 2007" raporu ile telekomünikasyon pazarında yaşanan gelişmeleri masaya yatırdı. Rapora göre 2000 yılında internet balonunun patlak vermesinin ardından yeni teknoloji ve servislerle yeniden yapılanan telekomünikasyon sektörünün OECD ülkelerinde toplam geliri ilk kez 2005'te 1 trilyon dolara ulaştı.

Mobil servisler toplam telekomünikasyon sektörünün gelirinin yüzde 40'ını ele geçirdi. Mobil abone sayısı da sabit hat abone sayısını 3'e katladı. Yine 256 milyon kişinin yaşadığı OECD bölgesinde genişbant internet kullanımı nüfusun yüzde 60'ına kadar yayıldı. Genişbant internet ile ortaya çıkan VoIP teknoloji ile telefon görüşmelerine neredeyse hiç para ödenmemeye başlandı. Yine aynı şekilde genişbant internet fiyatları son iki yılda büyük düşüş gösterdi. Ancak internet hızı da bir o kadar arttı. Bu da pazarda operatörler arasında kıran kırana rekabeti getirdi. Ses hizmetleri hâlâ ana gelir kapısı olmaya devam etse de operatörler yeni katma değerli servislerle gelirini artırmaya çalışıyor.

Peki Türkiye bu manzaranın neresinde kalıyor? OECD tarafından yayınlanan rapora bakıldığında Türkiye telekomünikasyon sektörü için yapılan birçok sıralamada son sıralarda yer alıyor. Mobil abone başına en düşük gelir, en pahalı genişbant internet erişimi Türkiye'de. Yine en az genişbant aboneliği de Türkiye'de. Kişi başına en az erişim hattı düşen ülke yine Türkiye.

2005 yılı OECD rakamlarına göre Türkiye, kamunun telekomünikasyon alanında yaptığı kişi başı yatırımlarla da sonuncu sırada. Telekominikasyon sektöründe Türkiye'de tişi başına yatırım miktarı 50 doların da altında. OECD ortalamasına göre ise bu rakam 150 dolara yakın. Türkiye önümüzdeki dönemde OECD ortalamasının üzerinde büyüme potansiyeli gösteriyor. Pazardaki fiyatların da yine aşağıya düşmesi öngörülüyor.

Türkiye'de nüfusun altında hat var

Son 10 yılda telekomünikasyon ağlarına geçişte ciddi gelişmeler yaşanıyor. Mobil abonelerin sayısı sabit hat kullanıcı sayısını 3'e katladı. Birçok yeni erişim platformu ortaya çıktı. Tüketiciler dial-up internet bağlantısından geniş banta kayıyor. DSL, kablolu internet bağlatıları ve mobil operatör aboneliğinin artışına bağlı olarak sabit hat kullanım oranı düşmeye başladı.

Analog, mobil ve ISDN aboneliklerini kapsayan telefon erişim yolu 1997'den 2005'e kadar geçen süre içinde 655 milyondan 1.38 milyara çıktı. Sabit hat erişiminde ise yıldan yıla düşüş göze çarpıyor.

2003'ten 2005 yılına kadar yüzde 4'lük küçülme görülüyor. Mobil tarafta ise abone sayısı OECD'de yüzde 26 büyüme ile 933 milyona ulaşmış durumda. Sabit hat erişim rakamları OECD bölgesinde 2 yılda yüzde 4'ün üzerinde düşüş kaydederken, sadece İrlanda, Meksika ve Türkiye'de artış yaşanıyor. İki yılda en hızlı büyümeyi ise yüzde 19 ile Meksika gösterdi. İsveç ise en yüksek sabit hat penetrasyonuna sahip ülke olarak ön plana çıkıyor. İsveç'te her 100 kişinin 60'ında sabit hat bulunuyor. Kanada, Lüksemburg, Danimarka ve İsviçre sabit hat kullanımında İsveç'i takip ediyor. Bu ülkelerde her 100 kişiden en az 51'inde sabit hat bulunuyor. Meksika, Slovak Cumhuriyeti, Türkiye, Çek Cumhuriyeti ve Polonya ise en düşük sabit hat penetrasyonu olan ülkeler. Bu ülkelerde her 100 kişiden 29'undan azında sabit hat mevcut. Erişim hatları bakımından bakıldığında Lüksemburg'ta her 100 kişiye 226 hat düşüyor. İzlanda, İsveç, Danimarja da ise 100 kişiye en az 175 hat düşüyor. Sadece Türkiye ve Meksika'da nüfusun altında hat mevcut.

Mobil hatta Lüksemburg önde

Mobil abone sayısında büyüme on yıl öncesi kadar hızlı olmasa da devam ediyor. 1999'de yüzde 41 büyüyen abone sayısı 2004 yılında yüzde 10'a geriledi. OECD bölgesinde 933 milyon mobil hat abonesi mevcut. Yani her 100 kişiden 80'inin cep telefonu hattı var. 100 kişide 157 abonelik ile Lüksemburg mobil hat aboneliğinde OECD ülkeleri arasında başı çekiyor. Lüksemburg'u İtalya, Çek Cumhuriyeti ve Yunanistan izliyor. OECD'de 14 ülkede mobil aboneliği yüzde 100'ün üzerine ulaşmış durumda. OECD bölgesinde ön ödemeli aboneler ise tüm mobil aboneliğinin yüzde 42'sini oluşturuyor. Meksika ve İtalya en yüksek ön ödemeli mobil kullanıcısına sahip ülkeler olarak dikkat çekiyor. Bu ülkelerde yüzde 90'ın üzerinde ön ödemeli abone bulunuyor. Türkiye, Portekiz, İrlanda ve Hollanda'da ise yüzde 70'in üzerinde.

İnternet kullanıcı sayısı düşüşte

OECD ülkelerinde internet kullanıcıların sayısı da hızlı büyüyor. 2005 sonunda 265 milyon aktif abone sabit internet bağlantısına sahip kişi bulunuyor. Bunların yüzde 60'ı ise genişbant kullanıyor. Genişbant aboneliği son 5 yılda yüzde 60 büyüme kaydetti. OECD bölgesinde 2006 yılının ortalarında 176 milyonun üzerinde genişbant abonesi vardı. Danimarka, Hollanda ve İzlanda, Kore ve Kanada'nın genişbant internet penetrasyon oranını geçen yıl geçti. Genişbant erişimin yaygınlaşması ile yeni teknolojilerin ve uygulamaların desteklediği VoIP kullanımını artırdı. Skype'da kayıtlı kullanıcıların toplamı dünyada genişbant kullananların yarısına denk geliyor. Mobil internet erişimi de aynı zamanda büyük gelişim gösteriyor. Cep telefonlarının yüzde 53'ü internet erişimi sağlayabiliyor. Ancak sadece internet erişimini sağlayan cep telefonu kullanıcıların sadece yüzde 56'sı mobilden interneti düzenli olarak kullanıyor. 2005 yılı sonunda 263 aktif internet abonesi, sabit internet bağlantısı kurdu. 2000 yılında bu rakam 158 milyondu. 92 milyonu ABD'de, 31 milyon Japonya'da, 27 milyon Almanya'da, 16 milyon da İngiltere'de bulunuyor. Türkiye, İzlanda, Çek Cumhuriyeti, Portekiz ise sabit internet aboneliği artışında önde giden ülkeler.

Sabit internet penetrasyonu yüzde 10'unun altında

Sabit hat internet penetrasyonu OECD ülkelerinde 2000 yılında yüzde 14'ten 2005'te yüzde 24'e yükseldi. En yüksek penetrasyon ise İsveç, Avustralya, Hollanda, Danimarka, Almanya ve ABD'de bulunuyor. Söz konusu ülkelerde 100 kişinde 30'dan fazlası sabit internet bağlantısı üzerinden erişim sağlıyor. Türkiye, Meksika, Yunanistan, Macaristan ve Polanya'da ise penetrasyon oranı yüzde 10'un altında. Genişbant erişim rakamlarına bakıldığında ise 2005 sonunda OECD bölgesinde 160 milyon abone vardı. 2000 yılında bu rakam 14 milyonun biraz üzerindeydi. ABD'de 49 milyon kişi genişbant internet servisi kullanıyor. 23 milyon ile Japonya, 12 milyon ile Kore ve 11 milyon ile de Almanya diğer büyük pazarlar. 2003 ile 2005 yıllarında en hızlı büyüyen ülkeler ise Yunanistan, Çek Cumhuriyeti ve Meksika. Geçen yıl İzlanda Kore'yi genişbant penetrasyonunda geçti. İzlanda'da genişbant kullanımı yüzde 26'yi geçti. Yüzde 3'ün altında genişbantı olan ülkeler ise Yunanistan, Türkiye, Meksika, Polonya ve Slovak Cumhuriyeti.

İnternete en pahalı erişim de Türkiye'de

OECD'ye üye ülkeler arasında saniyede megabit ücreti bakımından en ucuz genişbant internet hizmeti Japonya, en pahalısı ise Türkiye'de bulunuyor. Üye ülkelerin internet kullanıcılarının yüzde 60'ının genişbant hizmetinden faydalandığı belirtilen OECD'nin Aralık 2006 verilerine göre hazırlanan ve 30 ülkenin bulunduğu raporunda, fiber optik şebeke ağına geçen ülkelerde daha düşük fiyata en yüksek hızda hizmet alınabildiğine dikkat çekiliyor. Japonya'da kullanıcıların 100Mbps hızıyla bağlandıkları ve bunun OECD ortalamasının 10 katından fazla. Saniyede megabit ücreti bakımından 0,22 dolarla en düşük fiyatın Japonya'da, en pahalısının da 81.13 dolarla Türkiye'de bulunuyor. ABD'de saniyede megabit açısından en ucuz genişbant bağlantısının 3.18 dolar, İngiltere'de de 3.62 dolar. 100 kişiye düşen genişbant internet ADSL abonesi sayısının 3.8 olduğu Türkiye'de 2 milyon 773 bin 685 de abone bulunuyor. Türkiye, 100 kişiye 2.7 genişbant abonesinin bulunduğu Meksika'nın önünde ve 29'uncu sırada bulunuyor. OECD raporunun başında, 100 kişiye 19,6 ADSL abonesi, 9,4 fiber optik ağ abonesi ve 2,4 diğer bağlantı abonesinin bulunduğu Danimarka geliyor. Telekomünikasyon sektöründeki büyüme tüm ekonomideki büyümeyi yansıtıyor. Telekomünikasyonun GSMH'ye katkısı sektördeki özelleştirilmelerle birlikte 1985'e göre yüzde 2'den yüzde 3'ün üzerine çıktı. OECD bölgesinde İsviçre ve ABD hat başına en yüksek geliri elde eden ülkeler. Hat başına yıllık ortalama gelir İsviçre'de 1042 dolarken, ABD'de 986 dolar. Türkiye, Polonya ve Çek Cumhuriyeti ile birlikte hat başına en az gelir elde eden ülkeler arasında yer alıyor.

Kişi başına telekomünikasyon gelirine göre pazarın büyüklüğü incelendiğin de de İsviçre yine öne çıkıyor. En büyük büyüme ise Polanya, Slovak Cumhuriyeti ve Kore'de. Bu ülkelerin herbirinde 9 yılda yüzde 50'ye yakın bir büyüme yaşandı.

Mobil gelirlerin 2005 toplamı ise 408 milyar doları buluyor. Tüm telekomünikasyon sektörü içinde geliri hızla artıyor. 1995 mobilin tüm sektör içindeki payı yüzde 13 iken 10 yıl içinde üç kat artarak yüzde 39'a yükseldi. 11 OECD ülkesi içinde mobil gelirler toplam gelirlerin yüzde 50'sinden fazlasını oluştuyor. En düşük oran yüzde 16 ile Yeni Zelanda'da bulunuyor. Japonya ve ABD en büyük mobil pazara sahip ülkeler. ABD'de söz konusu pazarın büyüklüğü 107 milyar doları buluyor. Japonya ya da ABD'deki mobil pazarın büyüklüğü 213 ekonomi arasından 125 ülkenin ekonomisinden büyük. Mobil pazardaki kıyasıya rekabet abonelerden elde eldilen gelirleri düşürdü. 2003-2005 yıllarında mobil gelirleri abone başına yüzde 0.3 dolayında düştü. En büyük düşüş ise Hollanda, Polonya ve ABD'de gözlendi. Japonya abone başına yıllık 860 dolarlık gelir ile OECD ülkelerinin başını çekerken Türkiye en sonda yer alıyor.

İstatistikler PSTN aramalarının birçok ülkede gerilediğini gösteriyor. 2005 yılında PSTN üzerinden yapılan aramların dakikalarının İrlanda, Meksika ve Polanya dışındaki ülkelerde düştü. İzlanda'da 2003 ile 2005 yılları arasına yüzde 44 düşüşle en büyük düşüşü yaşadı. Belçika ve Avusturya ile yüzde 20'nin üzerinde düştü. En büyük cep telefonu görüşme trafiğinideki artış 2003 ile 2005 yılları arasında yüzde 67 ile Türkiye'de görülüyor. Türkiye'yi yüzde 43 ile ABD ve yüzde 40 ile Yunanistan takip ediyor.

Son 10 yılda telekomünikasyon ağlarına geçişte de ciddi gelişmeler yaşandı. Mobil abonelerin sayısı sabit hat kullanıcı sayısını 3'e katladı. Birçok yeni erişi platyformu ortaya çıktı. Tüketiciler dial-up internet bağlantısından genişbanta kayıyor. Analog, mobil ve ISDN aboneliklerini kapsayan telefon erişim yolu 1997'den 2005'e kadar geçen süre içide 655 milyondan 1.38 milyara çıktı. Sabit hat erişiminde ise yıldan yıla düşüş göze çarpıyor. 2003'ten 2005 yılına kadar yüzde 4'lük küçülme görülüyor. Mobil tarafta ise abone sayısı OECD'de yüzde 26 büyüme ile 933 milyona ulaşmış durumda.

Sabit hat kullanımı dünyada düşüyor bizde artıyor

Sabit hat erişim rakamları OECD bölgesinde 2 yılda yüzde 4'ün üzerinde düşüş kaydederken, sadece İrlanda, Meksika ve Türkiye'de artış yaşanıyor. İki yılda yüzde 19 ile en hızlı büyüyen Meksika oldu. İsveç en yüksek sabit hat penetrasyonuna sahip ülke. 2006 yılında her 100 kişiden 60'ında sabit hat bulunuyor. Kanada, Luksembourg, Danimarka ve İsviçre İsveç'i takip ediyor. Bu ülkeler her 100 kişiden en az 51'inde sabit hat var. Meksika, Slovak Cumhuriyeti, Türkiye, Çek Cumhuriyeti ve Polonya en düşük sabit hat penetrasyonu olan ülkeler. Bu ülkelerde her 100 kişiden 29'undan azında sabit hat mevcut. Erişim hatları bakımında bakıldığında Lüksemburg'ta her 100 kişiye 226 hat düşüyor. İzlanda, İsveç, Danimarja da ise 100 kişiye en az 175 hat düşüyor. Sadece Türkiye ve Meksika'da nüfusun altında hat mevcut.

Mobil abone sayısı on yıl önceki kadar hızlı olmasa da devam ediyor. 1999'de yüzde 41 büyüyen abone sayısı 2004 yılında yüzde 10'a geriledi. OECD bölgesinde 933 milyon mobil abone bulunuyor. Yani her 100 kişiden 80'inin cep telefonu hattı var. 100 kişide 157 abonelik ile Lüksemburg mobil hat aboneliğinde OECD ülkeleri arasında başı çekiyor. Lüksemburg'u İtalya, Çek Cumhuriyeti ve Yunanistan izliyor. OECD'de 14 ülkede mobil aboneliği yüzde 100'ün üzerine ulaşmış durumda.

OECD bölgesinde ön ödemeli aboneler ise tüm mobil aboneliğinin yüzde 42'sini oluşturuyor. Meksika ve İtalya en yüksek ön ödemeli mobil kullanıcısına sahip ülkeler. Yüzde 90'ın üzerinde ön ödemeli abone bulunuyor. Türkiye, Portekiz, İrlanda ve Hollanda'da ise yüzde 70'in üzerinde.

OECD ülkelerinde internet kullanıcıların sayısı da hızlı büyümekte. 2005 sonunda 265 milyon aktif abone sabit internet bağlantısına ve bunların yüzde 60'ı ise genişbant kullanıyor. Genişbant aboneliği son 5 yılda yüzde 60 büyüme kaydetti. 2006 yılının ortalarında 176 milyonun üzerinde genişbant abonesi vardı OECD bölgesinde.

Danimarka, Hollanda ve İzlanda, Kore ve Kanada'nın genişbant internet penetrasyon oranını geçen yıl geçti. Genişbant erişimin yaygınlaşması ile yeni teknlojilerin ve uygulamaların desteklediği VoIP kullanımını artırdı. Skpe'da kayıtlı kullanıcıların toplamı dünyada genişbant kullannaların yarısına denk geliyor. Mobil internet erişimi de aynı zamanda büyük gelişim gösteriyor. Cep telefonlarının yüzde 53'ü veri servislerine erişebiliyor. Ancak sadece yüzde 56'sı düzenli olarak kullanıyor. Emaillerine bakıyo falan. 2005 yılı sonunda 263 aktif interne abonesi sabit internet bağlatısı kurdu. 2000 yılında bu rakam 158 milyondu. 92 milyonu ABD'de, 31 milyon Japonya'da, 27 milyon Almanya'da, 16 milyon da İngiltere'de bulunuyor. Türkiye, İzlanda, Çek Cumhuriyeti, Portekiz ise sabit internet aboneliği artışında önde giden ülkeler.

Sabit hat internet penetrasyonu OECD ülkelerinde 2000 yılında her 100 kişiden 14'ü iken 2005'te her 100 kişiden 14'e yükseldi. En yüksek penetrasyon ise İsveç, Avustralya, Hollanda, Danimarka, Almanya ve ABD'de bulunuyor. Sözkonusu ülkelerde 100 kişinde 30'den fazlası sabit internet bağlantısı bulunuyor. Türkiye, Meksika, Yunanistan, Macaristan ve Polanya'da ise penetrasyon oranı yüzde 10'dan az.

Genişbant erişim rakamlarına bakıldığında ise 2005 sonunda OECD bölgesinde 160 milyon abone vardı.

2000 yılında bu rakam 14 milyonun biraz üzerindeydi. ABD'de 49 milyon kişi genişbant internet servisi kullanıyor. 23 milyon ile Japonya, 12 milyon ile Kore ve 11 milyon ile de Almanya diğer büyük pazarlar. 2003 ile 2005 yıllarında en hızlı büyüyen ülkeler ise Yunanistan, Çek Cumhuriyeti ve Meksika. Geçen yıl İzlanda Kore'yi genişbant penetrasyonunda geçti. İzlanda'da genişbant kullanımı yüzde 26'yi geçti. Yüzde 3'ün altında genişbantı olan ülkeler ise Yunanistan, Türkiye, Meksika, Polonya ve Slovak Cumhuriyeti.