Referans - Yarının Habercisi | Bulgaristan'ın AB'den sonraki kalkınma umudu askeri üsler

Önümüzdeki yılın başında AB üyesi olması henüz kesin olmasa da şimdiden gün saymaya başlayan Balkan ülkesi Bulgaristan'a bugünlerde ayrı bir heyecan hakim. Bir zamanlar Sovyetler'in güneye bakan yüzü olan Bulgaristan, Avrupa'daki Amerikan üslerinin yeniden yapılandırılmasından yararlanacak ülkeler arasında.

8 milyon nüfuslu ülkede istatistikler kişi başına düşen gelirin 8 bin dolar civarında olduğunu söylüyor. Ancak nüfusun 4'te birinin yaşadığı Sofya ve diğer iller arasındaki uçurumun farkında olan herkes, bu rakamın aldatıcı olduğu konusunda hemfikir. Ülkenin özellikle Türkiye sınırına yakın olan Yambol, Tunca ve Sliven gibi bölgelerinde işsizlik oranı yüzde 26'lara dayanmış durumda. Yoksulluk, genç nüfusun buraları terk ederek yurtdışında ya da ülkenin yatırım çeken başka bölgelerinde daha iyi bir yaşamın peşinde koşmak için göç etmesine neden olmuş.

ABD'nin Ortadoğu ve Hazar havzasındaki askeri ve siyasi gelişmelere bağlı olarak önümüzdeki 10 yıl içinde Batı Avrupa ve Asya'daki 70 bin personelini ve askeri üslerini Balkanlar'a kaydırma kararı geçtiğimiz yaz bizzat Başkan Bush tarafından açıklandı. ABD Savunma Bakanlığı'nın raporlarında Bulgaristan ve Romanya da coğrafi konumu ve son dönemde ABD'nin Afganistan ve Irak'taki operasyonlarına sağladığı lojistik ve askeri destek sayesinde bu plana dahil ediliyor. Bulgaristan'a kurulacak askeri üs konusunun netleşmesi için nisan ayında düzenlenecek NATO Dışişleri Bakanları Zirvesi ve bu zirveye katılmak için Bulgaristan'a gelecek olan ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice bekleniyor.

Üslerin yer alması düşünülen yerler ise Bulgaristan'ın bugün en çok yatırıma ihtiyaç duyduğu güneydoğu bölgesinde yer alıyor. Yambol'da Sovyetler tarafından 53 sene önce inşa edilmiş olan Bezmer hava üssü ve Sliven yakınlarındaki Novo Selo'da bulunan 230 kilometrekarelik dev atış poligonu bunlardan bazıları.

AB üyeliğinden sonra Bulgaristan'a ayrılacak fonlar ve yatırım projelerinden aslan payını Sofya ve turizm sektörünün gözdesi haline gelen diğer merkezlerin kapacağına kesin gözüyle bakılıyor. Yambol ve çevre bölgeler için ise ABD üsleri bir anlamda kurtuluş ümidi. Bulgaristan'da İngilizce yayımlanan haftalık Sofia Echo gazetesinin konuştuğu Yambol ve Tunca belediye başkanları, üsler sayesinde yol, enerji nakil hatları, hastane gibi ihtiyaç duyulan altyapı ve sosyal hizmetlerin sağlanacağı; özellikle restoran ve cafelerin artmasıyla istihdam yaratılacağının beklentisi içinde. Öte yandan güvenlik güvencesinin yabancı yatırımcıları da bölgeye çekeceği ümit ediliyor. ABD'de faaliyet gösteren ve muhafazakar çizgisiyle tanınan Heritage Foundation'ın geçtiğimiz yıl nisan ayında yayımladığı bir rapor, Amerikan üslerinin bulundukları ülkenin gayri safi yurtiçi hasılasına yüzde 1'e varan katkı sağladığını ortaya koyuyor. Ancak gözden kaçırılmaması gereken nokta, ABD'nin değişen askeri stratejisi gereği yeni kurulacak üslerin artık öyle binlerce askerin ve ailelerinin sürekli yaşadığı kendi kendine yeten kasabalar görünümünde olmayacağı. Bu üslerin daha çok hızlı personel ve lojistik kaydırmalarına imkan veren, asgari ihtiyaçların karşılandığı merkezler olması tasarlanıyor. Öte yandan çevre halkı, tatbikat ve eğitimlerde ABD askerlerinin kimyasal silah ya da seyreltilmiş uranyum kullanmasından ve dolayısıyla ciddi bir çevre kirliliği sorununun ortaya çıkmasından endişe ediyor.

NATO'nun genç üyesi .....

Bulgaristan 1994 yılında NATO'nun eski Varşova Paktı üyesi ülkelerle başlattığı Barış için Ortaklık Programı'na (Partnership for Peace, PFP) dahil oldu. 2002'de tam üyelik için müzakereler başladı. 29 Mayıs 2004'te ise Bulgaristan, komünist rejimi terk eden 7 ülkeyi kapsayan son NATO genişleme dalgasının içinde yer aldı. 11 Eylül saldırılarının ardından Afganistan'a karşı düzenlenen askeri harekat sırasında ABD'ye ait savaş uçakları, Bulgaristan'ın turizm merkezi olarak bilinen Burgaz kenti yakınlarındaki havaalanından faydalandı. Ancak şüphesiz en net işbirliği gösterisi, Bulgaristan'ın Irak'taki koalisyon güçlerine yaptığı asker katkısıydı. Irak'ın Divaniye bölgesinde görev yapan Bulgar askerlerin sayısı 500'ü hiç geçmedi. Hükümet değişikliğinden sonra ise meclis tüm kuvvetleri geri çekme kararı aldı. Bundan sonra bölgeye gönderilecek 120 asker ise mülteci kamplarında ve sadece insani yardım için çalışacak. Nicelik olarak kayda değer bir rakam olmasa da Irak harekatı yüzünden özellikle Avrupa'da eleştirilen Bush yönetimi için Bulgaristan'ın verdiği bu desteğin sembolik önemi vardı. Bulgaristan'ın taze bir üye olmasına rağmen bu yıl NATO Dışişleri Bakanları toplantısına ev sahipliği edecek olması, bu Balkan ülkesinin savunma alanında rol üstlenmeye devam etmekte kararlı olduğunun da göstergesi.