Referans - Yarının Habercisi | Doğalgazda kriz 6 yıllık projeyi raftan indirtti

Türkiye, doğalgaz krizlerine karşı 1999'da imzalanan ve Türkmen gazının Hazar üzerinden geçişini öngören anlaşmayı hayata geçirmek için harekete geçti. Enerji Bakanı Güler, konuyu Türkmenbaşı Saparmurat ile görüştü.

Doğalgaz arzında yaşanan sıkıntı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nı İran ve Rusya dışındaki gaz kaynaklarına yöneltti ve 6 yıldır hayata geçirilemeyen Türkmen gazı ithalatı yeniden gündeme geldi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, bir hafta önce Türkmenistan'a bir ziyaret gerçekleştirdi ve Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı ile görüştü. Bu görüşmede Güler'in 1999'da ticari anlaşması imzalanan Hazar geçişli doğal gaz projesini gündeme getirdiği öğrenildi. Türkmenbaşı'nın, Türkmen gazının Rusya dışındaki bir güzergahla Avrupa Birliği (AB) pazarına açılması için bu öneriye sıcak baktığı belirtildi. Türkiye ise bu proje ile gelecek yıllarda ortaya çıkabilecek doğalgaz arz güvenliğini hem ucuz, hem de güvenilir bir kaynakla sağlamış olacak.

Türkiye neredeyse her yıl İran ve Ukrayna nedeniyle gaz arzında sıkıntı yaşıyor. En büyük krizi bu yıl yaşayan Türkiye, gelecekte artacak olan gaz talebini daha güvenilir kaynaklardan karşılanmayı amaçlıyor. Bu kapsamda gündeme gelen Türkmen gazı projesi ise, yaklaşık 6 yıl önce yani anlaşmanın imzalanmasından hemen sonra rafa kalktı. Bu projenin bugüne kadar gerçekleştirilememiş olmasına ise Mavi Akım projesinin devreye girmesinin neden olduğu kaydedildi. Projenin ilk tartışıldığı dönemde iki güzergah gündeme geldi. Biri İran, diğeri Azerbaycan geçişli olan bu iki güzergah için, İran da, Azerbaycan da geçişe izin vermedi. Bu durum da Mavi Akım'ın devreye girmesini ve Türkmen gazı projesinin rafa kalkmasına neden oldu.

Şahdeniz üzerinden Türkmen gazı gelecek

Güler'in Türkmenbaşı ile görüşmesinde Türkmen gazını Şahdeniz Projesi üzerinden getirilmesini teklif ettiği öğrenildi. Şahdeniz Projesi, yani Türkiye-Azerbaycan Doğal Gaz Projesi'nin bu yıl sonunda tamamlanması hedefleniyor. Bu hat ile Azerbaycan'dan ilk yıl 2 milyar metreküp gaz alınacak ve bu miktar ileriki yıllarda 6.6 milyar metreküpe çıkacak. Bu hat üzerinden yılda 16 milyar metreküp Türkmen gazının getirilmesi mümkün. Yapılabilecek ek yatırımlarla ihraç edilebilecek Türkmen gazının miktarı 30 milyar metreküpe kadar çıkabilecek. Türkmen gazının Şahdeniz Boru Hattı'na bağlanabilmesi için Hazar geçişli 230 kilometrelik bir boru hattının deniz altından inşa edilmesi gerekecek. Ancak daha önceki yıllarda olduğu gibi, Azeri tarafının buna sıcak bakıp bakmayacağı konusunun açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

İran ve Rusya tedirgin

Türkiye şu anda Türkmen gazını İran ve Rusya üzerinden kullanıyor. Çünkü her iki ülke de Türkmen gazını metreküp başına 44 dolara alıp, Türkiye'ye daha yüksek fiyattan satıyor. Üstelik Rusya 44 doların yarısını nakit, diğer yarısını ise bu ülkeye mal vererek ödüyor. Türkiye, Türkmenistan'dan direkt gaz alırsa, İran ve Rusya'dan alınan gazın fiyatının yarısına ithalat yapılabilecek. Bu da BOTAŞ'ın paçal maliyetlerini düşürecek. 1999'da yapılan anlaşmada, AB pazarına gidecek yıllık gaz miktarı 14 milyar metreküp olarak belirlendi. Türkiye'nin daha ucuz bir gaz kaynağına ulaşacak olması ve Orta Asya gazının Türkiye üzerinden AB pazarına girecek olması ise İran ve Rusya'yı tedirgin ediyor.

Uzmanlar, Rusya-Ukrayna çekişmesinden sonra Hazar geçişli doğal gaz projesiyle AB'nin yakından ilgileneceği yorumunu yaptılar.